جادوی اقتصاد

منشور خبری تحلیلی اقتصاد ایران و جهان

جادوی اقتصاد

منشور خبری تحلیلی اقتصاد ایران و جهان

زندگی بر پایه اقتصاد

 

 

 اجرای قانون مالیات برارزش افزوده در ایران با مخالفت های دو گروه مواجه شد. اصناف و بازاریان پس از اجرای این قانون دست به اعتصابات گسترده زدند و حداقل یک هفته بازارهای طلای تهران، اصفهان، تبریز و مشهد تعطیل شد. در نهایت وزارت امور اقتصادی و دارایی با عقب نشینی از اجرای این طرح ادامه کار را به دورانی محول کرد که فضا برای اجرای قانون مهیا شود. مدتی بعد مردم به معترضان اجرای این قانون بدل شدند چراکه تصور می کردند، دریافت مالیات برارزش افزوده، هزینه های ناحقی را برآنها تحمیل می کند. اما براساس گزارشی که به تازگی از سوی وزارت امور اقتصادی ودارایی منتشر شده، 160 کشور دیگر جهان نیز قانون مالیات برارزش افزوده را اجرایی کرده اند.

کشورهای مجری مالیات بر ارزش افزوده برحسب منطقه

ردیف

منطقه

تعداد کشورهای مجری مالیات بر ارزش افزوده

1

آسنان(ASEAN)

7

2

آسیا

19

3

اروپا

53

4

اقیانوسیه

7

5

آمریکای جنوبی

11

6

کارائیب، آمریکای شمالی و مرکزی

19

7

آفریقا

44

جمع

160

براساس گزارشی که دفتر تحقیقات و سیاست های مالی وزارت امور اقتصادی و دارایی تهیه کرده مشخص شده که مالیات بر ارزش افزوده بیشترین مقبولیت را در کشورهای اروپایی دارد که مهمترین دلیل آن به سیاست هماهنگ سازی سیستم مالیاتی و بهبود جریان کالاها و خدمات تمام کشورهای عضو اتحادیه اروپا بر می­گردد. به طوریکه اتحادیه اروپا یکی از پیش نیازهای لازم به منظور عضویت در جامعه اروپا را پذیرش مالیات بر ارزش افزوده توسط کشور مربوط در نظر گرفته است. به علاوه، انتقال از سیستم برنامه ریزی متمرکز به سیستم متکی به مکانیزم بازار نیز لزوم تغییر سیستم مالیاتی را در کشورهای اروپایی مرکزی و شرقی ایجاب کرد.

براساس آنچه در گزارش دفتر تحقیقات و سیاست های مالی وزارت امور اقتصادی و دارایی آمده است کشورهای مجری مالیات بر ارزش افزوده دارای ساختارها و سطح درآمدی متفاوت از یکدیگر هستند. این بدان معنا است که  مالیات بر ارزش افزوده نه تنها در کشورهای توسعه یافته قابلیت اجرا دارد، بلکه امکان پیاده سازی آن در کشورهای در حال توسعه و کمتر توسعه یافته نیز وجود دارد. با این وجود اکثر کشورهایی که به عنوان پیشرو در اجرای مالیات بر ارزش افزوده بوده‌اند، کشورهای توسعه یافته و اروپایی هستند و سایر کشورها تدریجا با مشاهده موفقیت کشورهای مذکور و آگاهی از مزایای مالیات بر ارزش افزوده آنرا در نظام مالیاتی خود معرفی کردند. در این ارتباط، مالیات بر ارزش افزوده در چند سال اخیر در کشورهایی مانند کنگو (2012)، لائوس (2009)، نیوئه (2009)، گویان (2007)، تاجیکستان (2007)، ایران (2008) و بوسنی (2006) و ... اجراء شده است. 

کشورهای مجری مالیات بر ارزش افزوده  به تفکیک سال اجراء

ردیف

نام کشورها

سال اجراء

ردیف

نام کشورها

سال اجراء

1

برزیل

1964

46

دانمارک

1967

2

اوروگوئه

1972

47

آلمان

1968

3

آرژانتین

1974

48

فرانسه

1968

4

شیلی

1974

49

سوئد

1969

5

کره جنوبی

1977

50

هلند

1969

6

اکوادور

1981

51

لوکزامبورگ

1970

7

کامبودیا

1983

52

بلژیک

1971

8

اندونزی

1984

53

ایرلند

1972

9

تایوان

1986

54

اتریش

1973

10

نیوزیلند

1986

55

انگلیس

1973

11

بولیوی

1986

56

ایتالیا

1973

12

ژاپن

1989

57

اسپانیا

1986

13

پاکستان

1990

58

پرتغال

1986

14

بنگلادش

1991

59

یونان

1987

15

قزاقستان

1991

60

مجارستان

1988

16

پرو

1991

61

کنیا

1990

17

تایلند

1992

62

آذروس

1991

18

ازبکستان

1992

63

استونی

1991

19

فیجی

1992

64

بلاروس

1991

20

پاراگوئه

1992

65

بنین

1991

21

الجزایر

1992

66

مالی

1991

22

سنگاپور

1993

67

مصر

1991

23

ترکمنستان

1993

68

آذربایجان

1992

24

ونزوئلا

1993

69

قبرس

1992

25

چین

1994

70

ارمنستان

1993

26

ساموا

1994

71

جمهوری اسلواکی

1993

27

نپال

1997

72

جمهوری چک

1993

28

فیلیپین

1998

73

رومانی

1993

29

مغولستان

1998

74

لهستان

1993

30

وانواتو

1998

75

نیجریه

1993

31

کامبودیا

1999

76

بلغارستان

1994

32

ویتنام

1999

77

فنلاند

1994

33

قرقیزستان

1999

78

آلبانی

1995

34

استرالیا

2000

79

لتونی

1995

35

اردن

2001

80

مالت

1995

36

لبنان

2002

81

غنا

1998

37

سریلانکا

2002

82

کرواسی

1998

38

گینه نو

2004

83

اسلوانی

1999

39

هند

2005

84

کامرون

1999

40

تانگو

2005

85

چاد

2000

41

تاجیکستان

2007

86

سنگال

2001

42

گویان

2007

87

مالاوی

2002

43

ایران

2008

88

اتیوپی

2003

44

لائوس

2009

89

بوسنی

2006

45

نیوئه

2009

90

کنگو

2012

دفتر تحقیقات و سیاست های مالی معاون اقتصادی وزارت امور اقتصادی و دارایی در گزارشی تحقیقی به مقایسه تطبیقی ساختار نرخ گذاری مالیات بر ارزش افزوده در ایران و کشورهای عضو اتحادیه اروپا پرداخته است.

در این گزارش به شیوه آغاز و پیشبرد این نوع مالیات در ایران و کشورهای اروپایی پرداخته شده است. طبق اعلام معاون اقتصادی وزارت اقتصاد، هنگام تدوین و تصویب قانون مالیات بر ارزش افزوده در ایران در سال 1387 نرخ استاندارد به صورت واحد و 3 درصد تعیین شد که در مقایسه با نرخ‌های موجود آن زمان در سایر کشورهای مجری مالیات بر ارزش افزوده در پایین ترین حد قرار داشت. در قانون برنامه پنجم توسعه اقتصادی مقرر شد، نرخ مالیات برارزش افزوده از سال 1390 سالانه 1 واحد درصد افزایش یابد و در سال 1394 به 8 درصد برسد. علیرغم این پیش بینی، در قانون بودجه سال 1393، نرخ مالیات بر ارزش افزوده 8 درصد تعیین شده است. آنطور که در قانون بودجه آمده است از این امسال یک درصد از این مالیات برای بخش سلامت هزینه می شود.

بر اساس گزارش دفتر تحقیقات و سیاست های مالی وزارت اقتصاد، در 27 کشور عضو اتحایه اروپا در زمان معرفی مالیات مذکور، نرخ مالیات استاندارد به صورت واحد انتخاب شده بود. نرخ مالیات بر ارزش افزوده در زمان معرفی در 19 درصد از کشورها (5 کشور از 27 کشور) بیشتر از 20 درصد، 41 درصد از آنها (11 کشور از 27 کشور) بین 15 الی 20 درصد، 19 درصد بین 10 الی 15 درصد و مابقی نرخ‌های 10 و کمتر از 10 درصد را اعمال کردند.

متوسط نرخ مالیات بر ارزش افزوده در اتحادیه اروپا در سال 2014 معادل 21 درصد است. در این ارتباط در 7 کشور، نرخ مالیات بر ارزش افزوده 21 درصد، در 10 کشور نرخ‌ها بالاتر از 21 درصد و در 10 کشور نیز نرخ‌ها پایین‌تر از 21 است.

طبق این گزارش، در نظام مالیات بر ارزش افزوده ایران، نرخ‌های کمتر از نرخ استاندارد تعریف نشده است. این در حالی است که در اکثر کشورهای عضو اتحادیه اروپا (19 کشور از 27)، نرخ‌های کمتر از نرخ استاندارد نیز وجود دارد.

تحقیقات معاونت اقتصادی وزارت اقتصاد نشان می دهد که در سال 2014 از بین 27 کشور فقط دانمارک نرخ‌های کمتر از نرخ استاندارد را بکار نمی‌گیرد. میزان نرخ ترجیحی در کشورهای مذکور بین 5 درصد (قبرس، لیتوانی، لوکزامبورگ، مالت و رومانی) و  18 درصد (مجارستان) قرار دارد. علاوه براین، در برخی از کشورهای عضو اتحادیه اروپا شامل استونی، فرانسه، لوکزامبورگ، ایتالیا و ایرلند نرخ های بسیار کمتر از نرخ استاندارد نیز تعریف شده است که ساختار این نرخ ها به صورت واحد و در دامنه 2.1 الی 4.8 قرار دارند. طبق اعلام معاونت اقتصادی وزارت اقتصاد، نرخ‌های کمتر از نرخ استاندارد در کشورهای عضو اتحادیه اروپا براساس ساختار تک نرخی یا چندنرخی وضع می‌شود. به همین دلیل در زمان معرفی مالیات بر ارزش افزوده اکثر کشورها ساختار واحد را برگزیدند و تنها در کشورهای یونان، ایرلند، مجارستان، فنلاند و سوئد ساختار دوگانه معرفی شد. این در حالی است که در سال 2014 ساختارهای چندگانه برای اعمال نرخ‌های مذکور از مقبولیت بیشتری برخوردار شد و در 14 کشور (بیش از50 درصد از کشورها) از نرخ‌های دوگانه و در 3 کشور از نرخهای سه گانه استفاده شده است.

جدول نرخ مالیات بر ارزش افزوده در اتحادیه اروپا (درصد)

ردیف

کشور

سال معرفی مالیات بر ارزش افزوده

نرخ های مالیات بر ارزش افزوده

در زمان معرفی

در سال 2014

1

بلژیک

1971

18

21

2

بلغارستان

1994

18

20

3

جمهوری چک

1993

23

21

4

دانمارک

1967

10

25

5

آلمان

1968

10

19

6

استونی

1991

10

20

7

یونان

1987

18

23

8

اسپانیا

1986

12

21

9

فرانسه

1968

16.66

20

10

ایرلند

1972

16.37

23

11

ایتالیا

1973

12

21

12

قبرس

1992

5

19

13

لتونی

1995

18

21

14

لیتوانیا

1994

18

21

15

لوکزامبورگ

1970

8

15

16

مجارستان

1988

25

23

17

مالت

1995

15

18

18

هلند

1969

12

21

19

اتریش

1973

16

20

20

لهستان

1993

22

23

21

پرتغال

1986

16

23

22

رومانی

1993

18

24

23

اسلوانی

1999

19

22

24

جمهوری اسلواکی

1993

23

20

25

فنلاند

1994

22

24

26

سوئد

1969

11.11

25

27

انگلیس

1973

10

20

متوسط

-

-

21.2

3535

موافقین ۱ مخالفین ۰ ۹۳/۰۹/۰۲
مهدی اشرفی وند

ارزش

اقتصاد جهانی

پول

نظرات  (۰)

هیچ نظری هنوز ثبت نشده است

ارسال نظر

ارسال نظر آزاد است، اما اگر قبلا در بیان ثبت نام کرده اید می توانید ابتدا وارد شوید.
شما میتوانید از این تگهای html استفاده کنید:
<b> یا <strong>، <em> یا <i>، <u>، <strike> یا <s>، <sup>، <sub>، <blockquote>، <code>، <pre>، <hr>، <br>، <p>، <a href="" title="">، <span style="">، <div align="">
تجدید کد امنیتی